Angsten

Wanneer ik over straat loop, voel ik dat iedereen naar me kijkt: de ogen van de voetganger die ik net heb ingehaald, branden in mijn rug. De ogen van de mensen die in de file staan volgen mij tot ze me niet meer kunnen zien. Iedereen zegt en denkt hetzelfde: “moet je hem eens zien!”, “hij loopt echt raar”, “zijn ogen zijn zo groot, hoe blijven die in zijn hoofd?!”, “Zie je die gozer daar, hij is echt een griezel”. Dat zeggen de stemmetjes in mijn hoofd tenminste tegen me, of dat echt gezegd wordt, dat wist ik nooit zeker. Een duidelijk gevalletje: angststoornis. Na zelfstandig en met behulp van mijn psychologen onderzoek gedaan te hebben, kwam ik al snel tot de conclusie dat er helemaal niemand naar me kijkt als ik over straat loop. Niemand zegt zulke rare dingen over mij.
Het leven van iemand met een angststoornis kan erg moeilijk zijn, het is slopend, maar vooral emotioneel uitputtend. In dit artikel deel ik graag met je hoe het is om te leven met een zware angststoornis. Door alle dingen die ik heb meegemaakt in mijn leven, heb ik diverse angsten ontwikkeld, die resulteren in een zware en zeer beperkende angststoornis. Deze zware en beperkende angststoornis heb ik inmiddels volledig onder controle. In dit artikel leg ik uit hoe ik ben omgegaan met mijn stoornis en geef ik een aantal tips hoe je om kan gaan met angsten en angststoornissen.


Let op! Ik ben geen medisch professional en ook geen psycholoog. Ik deel in dit artikel mijn eigen ervaringen en wat voor mij geholpen heeft. Het kan dus zijn dat dit niet voor jou van toepassing is. Ervaar je op regelmatige basis angsten en beperken die je ook? Neem dan contact op met je huisarts en/of psycholoog. Zij kunnen je het beste helpen.


This article is available in English.


Wat zijn angsten en wat is een angststoornis?

Laten we allereerst het principe van angsten en angststoornissen kort behandelen. Mocht je hier geen interesse in hebben, dan kan je naar het volgende onderdeel scrollen. Dit gedeelte kan best wel een beetje wetenschappelijk zijn.

Vandaag de dag kan je sociale media niet openen, zonder dat je minstens drie berichten voorbij ziet komen over angsten (ook wel anxiety). De media heeft het er ook veel over. Het eerste wat me opvalt als ik al deze berichten lees, hoor en zie is dat ze ontzettend negatief zijn. Vaak vraag ik me dan ook af, waarom? Het ervaren van angst(en) is heel normaal en zelfs gezond. Iedereen ervaart zo nu en dan bepaalde angsten, daar is niets mis mee. Je kan bijvoorbeeld angsten ervaren als je naar de tandarts moet of je schoonvader voor het eerst ontmoet. Dit is normaal en is bekender onder de noemer: nervositeit. Je hebt misschien wat last van je buik, je moet wat vaker naar de wc, je hart klopt sneller en zwaarder en je hebt een droge mond, dus je moet veel drinken. Vaak zie ik op internet berichten voorbijkomen dat mensen dit al heel naar is, wat het ook zeker is. Maar het is iets natuurlijks. Ik zie regelmatig verhalen van mensen voorbijkomen die dan direct naar de zware medicatie grijpen. Terwijl de mate van angst die ze ervaren waarschijnlijk een natuurlijke reactie is, omdat er iets spannends staat te gebeuren of ze gaan iets nieuws doen. Ze ervaren de angst dus voor korte duur. Niets aan de hand.

Maar, ervaar je de eerder genoemde angsten veel vaker, of heb je angstgevoelens zonder aanwijsbare reden? Dan kan er meer aan de hand zijn. Je ervaart dan angsten op dagelijkse basis, misschien wel om het uur zelfs. Er is dan een kans dat je een angststoornis hebt. Denk hier aan het voorbeeld die ik in de introductie gaf: je loopt over straat en hebt het gevoel dat je van alle kanten bekeken wordt.

Het is mogelijk dat je een angststoornis hebt, als je op het grootste deel van de volgende vragen “ja” kan antwoorden:

  • Je voelt je vaak onrustig en je loopt voor je gevoel op eieren;
  • Je bent vaak bezorgd over wat er in je leven speelt en je kan deze zorgen ook niet onder controle krijgen;
  • Je raakt makkelijk geïrriteerd op mensen in je omgeving of wordt sneller boos op ze;
  • Je kan je maar moeilijk concentreren;
  • Slapen is een probleem voor je: je hebt moeite om in slaap te vallen of je vind het lastig om te blijven slapen als je eenmaal in slaap bent gevallen. Uit bed komen is ook geen feestje.

Uiteraard kunnen er nog veel meer factoren wijzen of je al dan niet een angststoornis hebt. Ik kan dat niet voor je bepalen. De opsomming hierboven, geeft een deel van mijn eigen ervaringen weer. Mocht je twijfelen, neem dan contact op met je huisarts of psycholoog.


Mijn angststoornis

In het begin had ik geen idee dat ik een angststoornis had, laat staan een zware angststoornis. Toen ik voor het eerst in therapie ging, kwam mijn psycholoog al snel tot de conclusie dat ik angsten en stress op een abnormaal hoog niveau ervaarde, zonder dat er aanleiding voor was.

Ter illustratie: tijdens mijn allereerste sessie bij de psycholoog, heb ik tijdens het praten en luisteren geteld hoe vaak een deur open en dicht is gegaan: 16 keer in een half uur. Dit heb ik onbewust gedaan, puur voor mijn eigen veiligheid en controle voor mijzelf te houden. Bang dat er iets zou gebeuren.

Mijn niveau van angst kan in korte tijd enorm stijgen: mijn hartslag schiet omhoog, ik kan mijn bloed horen stromen door mijn lichaam, ik heb geen gevoel meer in mijn handen en voeten en ik ben mentaal gezien niet meer aanwezig. Wanneer ik aan het praten ben met iemand en dit gebeurt, dan ben ik me niet meer bewust van wat we aan het bespreken zijn en zeg ik maar wat. Hier kan ik dan ook geen controle meer over krijgen.

Zodra mijn stress- en angstniveau te hoog zijn geworden, dan besluit mijn brein dat het tijd is voor een reset: ik verlies mijn bewustzijn voor enkele seconden tot een aantal minuten. Je kan dit een beetje vergelijken met een computer die vastloopt: wat je ook probeert, niets werkt en je krijgt het niet voor elkaar om de computer weer te laten werken. Je besluit om de stekker uit het stopcontact te halen (of de aan- en uitknop wat langer in te drukken), je wacht een aantal seconden, steekt de stekker weer in het stopcontact en zet de computer weer aan: alles werkt weer zoals het hoort. Dit gebeurt er ook bij mij. Afhankelijk van de situatie kom ik na een paar seconden of minuten weer bij. Ik kan me dan niet meer herinneren wat er gebeurt is, ik weet alleen dat ik mijn bewustzijn ben verloren. Als er mensen bij zijn, dan moet ik dus ook vragen wat er gebeurde. En als ik alleen ben, dan moet ik maar gissen waarom ik onder een aantal stoelen en onder de eettafel wakker wordt.

De oorsprong van mijn stoornis

Zoals je inmiddels weet, was de manier waarop ik ben opgegroeid niet ideaal. Gevaar lag altijd op de loer: of dat nou op school was, onderweg of thuis. Nergens was ik veilig. Ik moest dus ten alle tijden alert zijn en op mijn hoede zijn. Ik moest altijd klaar staan om te vechten, vluchten of ben bevriezen. Dit betekent dat mijn stress- en angstniveau in een normaliter ontspannen situatie eigenlijk altijd abnormaal hoog was. Ter illustratie kan je in de groene thermometer precies zien wat ik bedoel.

Wanneer ik me in een stressvolle situatie bevond. Bijvoorbeeld boodschappen doen. Dat was voor mij al onwijs stressvol. Maar ook wanneer mijn alcoholische ouder weer eens dronken was en ik niet wist wat ik kon verwachten. Of juist werd achtervolgd en in elkaar geslagen door mijn klasgenootjes. Dus vrijwel elke situatie dus. Mijn niveau van angst en stress stijgt in dit soort situaties dus alleen maar meer, zoals je in het diagram hiernaast kan zien. De oranje lijn geeft weer hoe een persoon zonder angststoornis angst ervaart en de rode lijn geeft aan hoe ik angst ervaar. De zwarte lijn geeft weer wanneer ik een black-out krijg en dus mijn bewustzijn verlies.


Hoe ga ik om met mijn angststoornis?

Voordat ik wist dat ik een angststoornis had, of überhaupt wist wat een dergelijke stoornis is, zorgde ik eigenlijk niet voor mezelf. Ik zag mijn black-outs eigenlijk als iets prettigs en iets nuttigs. Door de black-outs kreeg ik het overzicht weer terug. Ik zag het eigenlijk niet als iets negatiefs, laat staan dat ik bewust doorhad dat mijn lichaam om hulp schreeuwde.

Toen ik in de zomer van 2018 startte met therapie, kreeg ik al snel de diagnose dat ik een zware angststoornis heb. Om de een of andere reden kreeg ik hierdoor opeens veel meer rust. Ik had nog geen idee wat het precies betekende om deze stoornis te hebben. Maar het was voor mij een geruststelling dat het niet tussen mijn oren zit, als mij vaak genoeg verteld is. Wat ik begreep is dat het alles behalve gezond was hoe ik stress en angst ervaarde. Dat het zeker niet goed is als je black-outs hebt, zoals ik die had. Deze bevestiging was voor mij voldoende om gas terug te nemen, kritisch te kijken naar mijn agenda en veel meer tijd voor mezelf te plannen.

Toen mijn therapie inhoudelijk startte, was het voor mij tijd om mijn angsten onder ogen te komen, soms moest ik mijn angsten ook recht in de ogen aankijken. Zoals bijvoorbeeld mijn angst om over straat te lopen, omdat ik het gevoel had dat ik bekeken werd. Zodra ik op straat was, moest ik van mijn psycholoog letten op andere mensen en kijken of zij ook echt naar mij keken. Door bewust op voorbijgangers te letten en op mensen in de auto’s kwam ik al snel tot de conclusie dat er echt niemand naar me keek, laat staan dat ze nare dingen over mij zouden zeggen. Sterker nog, niemand gaf aandacht aan iemand.

Een van mijn andere angsten die veel invloed op mij had destijds, was de angst om iets verkeerd te doen. Te vaak heb ik vroeger in de ogen van andere mensen iets “fout” gedaan en kreeg ik te maken met de verschrikkelijke gevolgen. Dit was mijn grootste angst. Ondanks dat ik met mezelf vaak genoeg de confrontatie aan ben gegaan op dit gebied, leek niets te werken. Ik kwam maar niet over deze angst heen. De angst bleef bestaan, zelfs toen ik aan iedereen vroeg waar ik om gaf of ze mij in de steek zouden laten als ik iets verkeerds zou doen en het antwoord daarop “nee” was.

Dot was helaas niet de enige angst waar ik niet overheen kon komen. Ook mijn angst om verlaten te worden was immens groot. Ik ben altijd heel bang geweest dat mensen waar ik om geef mij in de steek zouden laten, om wat voor reden dan ook. Dit heb ik namelijk als kind te vaak meegemaakt, waardoor ik alleen eindigde, iets wat ik niet meer wilde. ik dacht altijd dat mensen deden alsof ze mij aardig vonden, maar in werkelijkheid hadden ze een hekel aan me. Deze angst onder ogen komen is erg uitdagend en vooral heel lastig. Zelfs na het vragen aan mensen of zij mij echt mochten, mensen die ik wel mocht, was ik er nog steeds niet zeker van. Vertelden zij de waarheid als ze zeiden dat ze me mochten, of was het allemaal een leugen? Ik kon niemand vertrouwen.

Mijn psycholoog en ik kwamen al snel tot de conclusie dat deze angsten te groot zijn om onder ogen te komen en lastig te behandelen zijn, zonder extra hulp. Na ongeveer een halfjaar kwam mijn psycholoog met de suggestie om te starten met medicatie: antidepressiva om precies te zijn. Na heel lang twijfelen ben ik uiteindelijk akkoord gegaan en ben ik begonnen met het slikken van antidepressiva.

De medicatie is bedoelt voor mij om mijn angstniveau te verlagen en op deze manier mijn angsten minder intens te maken.

Voor- en nadelen van medicatie

De keuze om te beginnen met de medicatie die ik gebruik, maak je niet zomaar. Het is niet zo als je een keer wakker wordt op een regenachtige dinsdagochtend en je even niet zo lekker voelt, dat je direct naar de huisarts rent voor een recept voor antidepressiva. Ik heb er zelf bijna zes maanden over gedaan om te bepalen of ik klaar ben voor medicatie. Het is belangrijk dat je alle voor- en nadelen afweegt, alvorens je met deze medicatie start. Om je te helpen heb ik een aantal voor- en nadelen voor je op een rijtje gezet, dingen die ik zelf heb er ervaren:

Voordelen

  • Ik ben een stuk rustiger in mijn hoofd geworden, sinds ik medicatie gebruik;
  • Ik heb veel meer zelfvertrouwen opgebouwd, omdat ik minder tegen wordt gehouden door angsten;
  • Ik ben minder gevoelig voor stressvolle situaties;
  • Ik heb niet meer het gevoel dat iedereen een hekel aan me heeft;
  • Ik slaap beter;
  • Ik heb geen last meer van nachtmerries;
  • Ik heb geen angstaanvallen meer;
  • Als ik me in een stressvolle situatie bevind, dan verlies ik mijn bewustzijn niet meer;
  • Ik voel me gelukkig en rustig;
  • Ik kan de persoon zijn die ik altijd al heb willen zijn: mijzelf.

Nadelen

  • Als je begint aan antidepressiva, bestaat er een kans dat je ze de rest van je leven nodig hebt;
  • De eerste week als je begint met de medicatie, of als je dosis wordt verhoogd of verlaagd, zijn verschrikkelijk. De eerste paar dagen kunnen je angsten zelfs verergeren. En de eerste nachten zijn ook een drama, het kan voorkomen dat je slecht slaapt en nachtmerries verergeren. Daarnaast kunnen je angstaanvallen in de eerste periode heftiger worden en kunnen je depressieve gevoelens terugkeren. Maar dit is allemaal onderdeel van het proces om je beter te voelen;
  • Als je een keer je pilletje vergeet in te nemen, dan merk je dat nog een paar dagen. Met name de opvolgende nacht en dag zullen verschrikkelijk zwaar zijn. Je lichaam moet namelijk opeens werken met een veel lager niveau aan serotonine, het hormoon dat de medicatie aanmaakt. Dit kan resulteren in onrust, depressieve gevoelens en ook weer toenemende angsten. Deze week ben ik per ongelijk één van mijn pilletjes vergeten in te nemen, de volgende voelde ik me weer depressief, na bijna anderhalf jaar niet depressief geweest te zijn en had ik ook weer een kleine angstaanval, mijn eerste sinds ik gestart ben met de medicatie.

Dit zijn een paar voor- en nadelen die ik heb ervaren bij het gebruik van antidepressiva. Ik heb er bewust voor gekozen om eerst de voordelen te behandelen en daarna pas de nadelen. Ik wil je namelijk niet in een bepaalde richting duwen dat je overhaast ervoor kiest om te starten met deze vorm van medicatie.


Mijn advies voor het omgaan met angsten

In dit laatste onderdeel wil ik je graag advies geven hoe je om kan gaan met je eigen angst(en). Dit zijn dingen die mij geholpen hebben en vaak nog steeds helpen. Wellicht helpen ze jou ook.

Allereerst: als je veel angsten op een dag ervaart, neem alsjeblieft zo snel mogelijk contact op met je huisarts, of je psycholoog. Er bestaat een kans dat de mate van angsten die je ervaart abnormaal hoog zijn, zoals bij mij in het begin. Dit kan nog behandeld worden, nog voordat je een angststoornis ontwikkeld.

Het heeft voor mij veel tijd gekost om om te leren gaan met mijn eigen angsten, uiteraard heeft mijn therapie mij geholpen. Natuurlijk ervaar ik nog steeds angsten, maar dat is heel normaal, dit zijn de angsten die iedereen ervaart.

Op het moment als ik een angst ervaar, dan probeer ik mijzelf daarmee te confronteren. Dus bijvoorbeeld als ik me bekeken voel als ik over straat loop, dan controleer ik de volgende dingen:

  • Allereerst: draag ik kleren en als ik ze draag, draag ik ze op de juiste manier? Mensen die regelmatig angsten ervaren of een angststoornis hebben, kunnen dit scenario misschien wel herkennen. Om de een of andere reden denken veel mensen die angsten of een angststoornis hebben regelmatig dat zij vergeten zijn om kleren aan te trekken als ze buiten zijn. Ik had bijvoorbeeld altijd het gevoel dat ik vergeten was om mijn broek aan te trekken, ik liep dus altijd in mijn boxer, shirt of jas over straat. Terwijl ik gewoon netjes al mijn kleren aan had. Dit kan natuurlijk een reden zijn waarom mensen naar je kijken als je over straat loopt zonder broek en het is -10 graden. Dus allereerst: check je outfit. Draag je alles wat je hebt gepland? Goed bezig! Of ben je inderdaad vergeten om je broek aan te trekken of een shirt aan te doen? Geen probleem, waarschijnlijk ben je nog dicht bij huis, ga terug en trek wat aan. Stel een reminder in op je telefoon voor morgenochtend, zodat je voor vertrek een melding krijgt dat je even controleert of je al je kleren aanhebt die je aan moet hebben;
  • Heb je al je kleren aan en voel je je bekeken? Ga voor jezelf na of er iets bijzonders is op de plek waar je loopt, misschien is dat de reden waarom je je bekeken voelt. Loop je bijvoorbeeld langs een groot kasteel? Dat kan de reden zijn waarom mensen jouw richting op kijken. Ze kijken niet naar jou, maar naar dat mooie (of niet zo mooie) kasteel. Is er geen kasteel in de buurt en gebeurt er verder ook niets bijzonders? Tijd voor de volgende check;
  • Confronteer jezelf door zelf naar andere mensen te kijken. Je kan het gevoel hebben dat mensen naar je kijken, maar dat betekent niet dat het zo is. Deze stap is voor mij altijd heel handig. Negen van de tien keer kijken mensen helemaal niet naar me, maar kijken ze de hele andere kant op. Die ene keer dat mensen wel naar me kijken, dan komt dat omdat ik om de een of andere reden opval: 1. Ik zie er gewoon verdomd goed uit (zelfvertrouwen is de sleutel tot succes, je ziet er inderdaad goed uit), 2. Mijn outfit die ik aanheb, is de beste combi die mensen ooit gezien hebben (wederom: zelfvertrouwen), 3. Ik loop terug naar huis na het hardlopen (ik zie er meestal uit alsof ik op elk moment kan neervallen na het rennen), of 4. Ze zijn om de een of andere reden jaloers op me en het boeit me totaal niet waarom. Mijn punt is dus: als je erachter komt dat mensen inderdaad naar je kijken en je gevoel dus klopt, probeer het van de positieve kant te bekijken (hoe moeilijk dat soms ook kan zijn). Maar heb vertrouwen in jezelf. Je hebt daar alle recht toe. Je bent een prachtig persoon!

Wordt de baas over jouw angsten

Natuurlijk kan het ook zo zijn dat je angst zonder aanleiding stijgt en misschien zelfs naar een te hoog niveau. Dat is echt heel vervelend, maar ik heb een manier gevonden om er iets aan te doen en de controle terug te krijgen over jezelf!

Het is eigenlijk best makkelijk. Als het voorkomt dat je opeens een grote mate van angst ervaart, dan is het het beste om jezelf af te leiden. Ga op zoek naar een nieuw soort stimulus. Je kan je zelf een soort opdrachtje geven, zoals:

  • Ga in de ruimte waarin je je op dit moment bevindt op zoek naar 10 rode objecten. Kies altijd voor een kleur die wat moeilijker is om te vinden. Het is geen probleem als deze opdracht wat langer duurt. Maar hierdoor krijgt je brein de kans zicht te focussen op iets anders en kan je weer kalmeren;
  • Tel terug van 100 naar 0;
  • Maak een berekening voor jezelf, bijvoorbeeld: 8 + 8 = 16 + 8 = 24 + 8 = 32 + 8 = 40…waarom ervaarde ik angst?

Als deze opdrachten niet meer werken, dan is het van belang om een stap terug te nemen en te ontspannen. Ik kan je een korte meditatie van ongeveer 10 tot 15 minuten aanbevelen. Ga op zoek naar een rustige plek waar je even rustig kan zitten. Sluit je ogen en focus je volledig op je ademhaling, probeer andere gedachten te blokkeren. Waar voel je de lucht in je lichaam? Welk pad legt de zuurstof af: via je mond of neus, naar je longen, naar je buik, enzovoorts. Dit soort meditaties kunnen je goed helpen om je angst weer onder controle te krijgen.


Angsten en angststoornissen zijn ontzettend moeilijk om mee te leven, maar het is wel te leren. In dit artikel ben ik ingegaan op wat een angststoornis is, hoe je ermee om kan gaan en ook hoe je er weer controle over kan krijgen. Laat zeker in een reactie weten of je iets aan mijn tips hebt. Neem ook zeker contact op als je nog vragen hebt, ik help je graag. Mijn volgende artikel zal ingaan op mijn keuze om veganist te worden.

One comment

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s